Door Stuart Kensenhuis
In het
programma Welingelichte Kringen van
Radio ABC verdedigt politicoloog Giwani Zeggen assembleelid
Cedric van Samson tegen de kritiek op de uitspraak “Nooit meer een vrouw als
president”. Tegelijkertijd valt Zeggen de media en de parlementariërs aan die
Van Samson wél van discriminatie beschuldigden, onder wie de vrouwelijke
DNA-leden die uit protest de vergadering verlieten, toen Van Samson weigerde
excuses aan te bieden. “In ons parlement zitten kennelijk gecertificeerde en
ongecertificeerde analfabeten”, beweert Zeggen bovendien.
 |
| Protest in de Nationale Assemblee (Fotomontage © Stuart Kensenhuis) |
Zeggens commentaar tijdens de uitzending gaat
niet in de eerste plaats over parlementsvoorzitter Ashwin Adhin, ook al wekt de
kop ‘Zeggen hard over Adhin: ‘Niet geschikt als eerste onder de gelijken’, een
andere indruk. Het gaat vooral over de rehabilitatie van Van Samson. Adhin,
Starnieuws, journalisten en parlementariërs worden door Zeggen vervolgens
aangewezen als degenen die de uitspraak verkeerd zouden hebben weergegeven of
politiek zouden hebben misbruikt.
Volgens mij ziet Zeggen een deel van de context, maar trekt daaruit een verkeerde conclusie over Van Samson. Bovendien maakt hij een ernstige denkfout. Daarom is het belangrijk zijn beweringen inhoudelijk te toetsen. Hij beroept zich tijdens dat interview herhaaldelijk op “eerlijkheid” en “oprechtheid” en beschuldigt hele beroepsgroepen van misleiding. Wie zulke zware oordelen uitspreekt, moet zelf nauwkeurig omgaan met woorden, context en bewijs.
 |
| Stuart Kensenhuis © De Balie/Jan Boeve |
Ernstige
denkfout
Zeggen maakt zich in zijn
overhaaste beoordeling op Radio ABC schuldig aan een ernstige denkfout.
Hieronder leg ik graag uit waarom.
Zijn verwijzing naar
“gecertificeerde en ongecertificeerde analfabeten” is een belediging aan het
adres van parlementariërs. Daarmee treft zijn kritiek ook de vrouwelijke parlementariërs
die zich beledigd voelden en uit protest de DNA-vergadering verlieten. Hij
noemt hen niet noodzakelijk allemaal afzonderlijk, maar zijn kwalificaties
raken wel hun oordeel, hun protest en hun integriteit. Zeggen verwijt anderen
gebrek aan intellectuele eerlijkheid,
maar gebruikt zelf een kleinerend etiket dat niets bewijst over de kwaliteit
van hun argumenten. “Analfabeet” in deze context is een persoonlijke aanval.
Daarmee past Zeggen de fatsoensnorm die hij aan anderen oplegt niet consequent
op zichzelf toe
De vrouwelijke parlementariërs
die de zaal verlieten, reageerden namelijk niet uitsluitend op een krantenkop
of een radiofragment. Hun protest volgde op de letterlijke uitspraken van Van Samson
én op zijn weigering om excuses aan te bieden. Hun bezwaar was niet dat een
president geen kritiek mocht krijgen. Hun bezwaar was dat Van Samson die
kritiek verbond aan het vrouw-zijn van de president en daaruit concludeerde dat
Suriname geen vrouw meer als president zou moeten kiezen. Zeggen behandelt hun
protest echter niet als een zelfstandige politieke beoordeling, maar als bewijs
dat zij de context niet begrijpen of zich door anderen zouden hebben laten
misleiden.
'Zeggen valt de intelligentie en
integriteit van parlementariërs aan in plaats
van hun argumenten te weerleggen'
Daaruit ontstaat een ongelijke
maatstaf. Van Samson krijgt van Zeggen het voordeel van de twijfel: hij zou
slechts gelijke verantwoordelijkheid hebben bedoeld. De vrouwelijke
parlementariërs krijgen datzelfde voordeel niet. Hun protest wordt niet opgevat
als een legitieme reactie op de strekking van Van Samsons woorden, maar als
bewijs van onbegrip, politieke misleiding of intellectuele oneerlijkheid.
De denkfout van Zeggen bestaat
daardoor uit meerdere onderdelen.
- Ad hominem: Zeggen valt de intelligentie en integriteit van parlementariërs aan in plaats van hun argumenten te weerleggen.
- Ongelijke maatstaf: Van Samson wordt beoordeeld op zijn beweerde bedoeling, terwijl de vrouwelijke parlementariërs worden beoordeeld op de ongunstigste interpretatie van hun protest.
- Verkeerde voorstelling van hun bezwaar: hun protest ging niet simpelweg over een los radiofragment, maar over de letterlijke uitspraak, de gendergerichte strekking ervan en de weigering om excuses aan te bieden.
- Verschuiving van de bewijslast: Zeggen beweert dat de parlementariërs de context niet begrijpen, maar hij moet zelf aantonen waarom zijn uitleg van Van Samsons woorden klopt.
Een interpretatie is geen citaat
Zeggen zegt uitdrukkelijk dat hij Van Samson bewust andersom weergeeft. Van Samson zei:
“Daarom moeten we nooit meer
een vrouw hebben als president. Nooit meer moeten we deze vergissing maken.”
Zeggen maakt daarvan:
Als wij geen kritiek mogen hebben op een mannelijke president omdat hij
een man is, moeten wij nooit meer op een man stemmen als president. Daarmee wil
zeggen volgens zijn eigen bewering de essentie van Van Samsons betoog
weergeven.
Maar een interpretatie is geen
citaat. En een bewuste omkering is niet hetzelfde als een verduidelijking. Van
Samson sprak over vrouwen als categorie. Zeggen spreekt over gelijke politieke
kritiek in het algemeen. Van Samson formuleerde een uitsluiting. Zeggen maakt
daarvan een hypothetische waarschuwing tegen ongelijke behandeling van mannen.
Dat zijn verschillende uitspraken met een verschillende strekking. Wie dat
verschil niet duidelijk maakt, helpt de luisteraar niet om de uitspraak te begrijpen,
maar stuurt naar een gunstiger interpretatie.
Zeggen mag betogen dat Van
Samson iets anders bedoelde dan hij zei. Maar dan moet hij dat als
interpretatie formuleren. Zoiets als: “Mijn indruk is dat Van Samson bedoelde…”
Zeggen presenteert zijn omkering echter als de essentie en zegt daarna: “Dat is wat hij heeft bedoeld.”
Daarmee schuift hij van analyse naar verdediging en is het absoluut geen
neutrale parafrase.
De extra
context (kritiek op Starnieuws)
Zeggen heeft een punt wanneer hij stelt dat een citaat
volledig en zorgvuldig moet worden weergegeven. Hij wijst erop dat Starnieuws
volgens hem een passage niet heeft opgenomen.
“En daarom moeten we nooit meer een vrouw
hebben als president. Nooit meer moeten we deze vergissing maken. Van mannen
verwachten we verantwoordelijkheid. Mannen worden aansprakelijk gesteld. Dat
verwachten we van een man.”
Het volledige citaat zou echter moeten zijn:
““En daarom moeten we nooit meer een vrouw
hebben als president. Nooit meer moeten we deze vergissing maken. Van mannen
verwachten we verantwoordelijkheid. Mannen worden aansprakelijk gesteld. Dat
verwachten we van een man. Maar bij een vrouw hebben we vaker, wat zielig hoor
(tje poti), misschien wist ze het niet, we moeten niet zo met haar doen, ze is een
vrouw,”
'Een selectie uit een citaat is niet
automatisch contextomy'
Volgens mij richtte de analyse van Starnieuws
zich op de volgorde waarin Van Samson zijn uitspraken deed: eerst sprak hij de
algemene uitspraak over vrouwen uit, waarna Frans Pinas hem onderbrak met de
kwalificatie: "Het is discriminerend naar vrouwen toe wat jij nu
zegt."
De ontbrekende passage op
Starnieuws maakt Van Samsons uitspraak dus niet onschadelijk. Integendeel, ze
maakt zijn redenering explicieter. Volgens Van Samson worden mannen op
verantwoordelijkheid aangesproken, terwijl vrouwen eerder worden beschermd of
ontzien. Daarom zou Suriname, volgens hem, geen vrouw meer als president moeten
hebben.
De volledige context laat dus niet zien dat hij uitsluitend zei: “Beoordeel de president op haar daden.” Zij laat zien dat hij ongevraagd een tegenstelling tussen mannen en vrouwen construeerde en daaruit een algemene conclusie over vrouwelijke presidenten trok
Kritiek
op de andere media
Zeggen verwijt journalisten dat zij aan
“contextomy” doen. Dat verwijt is te stellig. Hij kan vaststellen dat een
medium een passage niet heeft opgenomen, maar hij kan daaruit niet zonder meer
afleiden dat de journalist de betekenis bewust heeft verdraaid.
Bovendien is een selectie uit
een citaat niet automatisch contextomy, zoals Zeggen in de uitzending beweerde.
Daarvan is pas sprake wanneer de weggelaten tekst de betekenis wezenlijk
omkeert. Dat is ‘nergens’ overtuigend gebeurd. De extra passage in het citaat
op Starnieuws, waar Zeggen tijdens de uitzending op wees, verklaart de
uitspraak, maar neemt de discriminerende strekking van Van Samson niet weg.
Verder weet Zeggen niet welke journalisten het
volledige interview hebben beluisterd. Het is dus niet gerechtvaardigd om hen
collectief van contextverdraaiing of misleiding te beschuldigen.
Voor Frans Pinas geldt dat nog sterker. HIj was
de interviewer op Radio Stanvaste en hoorde de uitspraak van Van Samson rechtstreeks.
Hij reageerde al tijdens het gesprek en niet achteraf op basis van een
krantenartikel of een ander radiofragment. Pinas kan zich vergissen in zijn
beoordeling, maar hem impliciet beschuldigen van contextomy is weinig overtuigend,
omdat hij het interview zelf heeft afgenomen en die verfoeilijke uitspraak van
Van Samson heeft gehoord, beoordeeld en direct afgewezen.
Eindconclusie
Zeggen
heeft gelijk dat uitspraken zorgvuldig en in hun relevante context moeten
worden weergegeven. Maar hij trekt daaruit een verkeerde conclusie. De
aanvullende passage neemt de discriminerende strekking van Van Samsons woorden
niet weg; zij maakt juist duidelijker hoe hij een tegenstelling tussen mannen
en vrouwen construeerde en daaruit concludeerde dat Suriname geen vrouw meer
als president zou moeten hebben.
Ook
zijn aanval op andere media is onvoldoende onderbouwd. Een onvolledig citaat is
niet automatisch contextomy, en Zeggen kan niet zonder bewijs aannemen dat
journalisten bewust hebben misleid. Frans Pinas was bovendien de interviewer
zelf en reageerde rechtstreeks en duidelijk afwijzend op wat Van Samson zei.
Zeggen
beoordeelt Van Samson op diens beweerde bedoeling, maar schrijft
parlementariërs en media af als onwetend, misleid of intellectueel oneerlijk.
Met zijn persoonlijke aanvallen en ongelijke maatstaf maakt hij zelf de
denkfout die hij anderen verwijt. Zijn commentaar is daardoor
geen evenwichtige analyse, maar vooral een foute verdediging van Van Samson en
een ongerechtvaardigde veroordeling van diens critici.
Klik op de link voor de video
'Zeggen hard over Adhin: 'Niet geschikt als eerste onder de gelijken' - ABC
https://youtu.be/fUhTWT2opm8?si=k7f0blddkl_p5qB4
