Bijna vijftig jaren tranen over Suriname "Land en volk van de gemiste kansen"

Door Owen Venloo 

Vijftig jaar onafhankelijkheid en er is nog steeds geen nationaal diasporabeleid, geen officieel standbeeld namens de staat voor Henck Arron en geen wettelijke regeling voor de grondenrechten van Inheemsen en tribale Afro-Surinamers. Dat zijn drie zware moreel-spirituele fouten van de Surinaamse politieke leiders. Het is geen toeval dat Suriname al decennia stagneert. Het is het gevolg van keuzes, of beter: het uitblijven van keuzes. ‘Karma en spiritualiteit doen niet aan politiek. Het goede wordt altijd beloond en het foute wordt altijd bestraft.’

Owen Venloo

De eerste fout is het ontbreken van een nationaal Surinaams diasporabeleid. Een land met zo’n grote diaspora als Suriname kan niet zonder een apart overheidsorgaan dat dit beleid coördineert. Ofwel een minister voor diasporabeleid, ofwel een directoraat onder buitenlandse zaken. Al in 1975 is met het Nederlandse kabinet Den Uyl namens de diaspora afgesproken dat Suriname een dergelijk beleid zou ontwikkelen. Het staat impliciet vastgelegd in artikel 5, lid 2, van de Toescheidingsovereenkomst van 1975. Maar geen enkele Surinaamse regering daarna heeft de visie en ambitie getoond om deze contractuele verplichting na te komen.

Als dat wel was gebeurd, was er in 1980 geen staatsgreep gepleegd. En dan zat Suriname nu, net zoals in 1976, nog steeds in de topdrie van economieën in Zuid-Amerika. De Surinaamse diaspora heeft sinds 1975 miljarden guldens, dollars en euro’s naar land en volk doen vloeien. Uit pure liefde. En wat krijgen wij terug van de politieke leiders en de Surinamers daar? Negativisme en beledigende opmerkingen in plaats van liefde. De etnische groepen in Nederland, die worden gesteund door het diasporabeleid van hun land, zoals Marokko en Turkije, passeren de Surinaamse gemeenschap intussen in alle sectoren, links en rechts. Het is pijnlijk om te zien.

"President Venetiaan en president Santokhi hebben gefaald om het onrecht tegen Arron te corrigeren"

Standbeeld voor Henck Arron 

De tweede fout is het ontbreken van een officieel standbeeld voor Henck Arron. Als we naar alle cijfers kijken over de Surinaamse economie en maatschappij in de jaren na 1975, dan kan niet anders worden geconcludeerd dan dat Suriname toen in vrijwel alle opzichten behoorde tot een topland in Zuid-Amerika. De militaire staatsgreep in 1980 was op geen enkele manier het gevolg van bedoelde cijfers. Henck Arron heeft Suriname op een voorbeeldige manier onafhankelijk gemaakt en verdient een officieel standbeeld op “zijn onafhankelijkheidsplein”, maar de politieke leiders in Suriname, inclusief van zijn eigen NPS, vinden dat niet nodig. de NPS heeft wel een standbeeld van Arron gerealiseerd nabij een zij-ingang van de koloniale Palmentuin. Een onvergefelijke fout, want de Palmentuin was en is ook een koloniale begraafplaats. Die fout zal de NPS spiritueel duur komen te staan. Vanaf de plaatsing van Arrons standbeeld op deze koloniale plek in 2007 heeft de NPS alle verkiezingen vanaf 2010 dramatisch verloren. President Venetiaan en president Santokhi hebben gefaald om het onrecht tegen Arron te corrigeren. En zij zijn beiden niet toevallig dood.

Voor mij en velen die ik spreek blijft het onbegrijpelijk dat de plek, pal voor het paleis, waar het standbeeld van koningin Wilhelmina stond, niet door president Venetiaan is benut om een  standbeeld van zijn eigen ‘blakaman’ te plaatsen, die Suriname op een voorbeeldige wijze onafhankelijk heeft gemaakt. Karma en spiritualiteit hebben dit niet ongestraft gelaten. Venetiaan en NPS hebben de verkiezingen 2010 dramatisch verloren en Venetiaan en Santokhi, beiden direct betrokkenen, zijn inmiddels overleden. In Suriname hebben ze alles nog erger gemaakt door op Arrons onafhankelijkheidsplein wel een standbeeld neer te zetten van Lachman. En die was tegen de onafhankelijkheid. Dan vraag je om spirituele bestraffing. Ba suku, ba veni, ba tjari.

"In Suriname doen ze al bijna twintig jaar met de Inheemsen wat de witten hebben gedaan met de zwarte Zuid-Afrikanen: minachten"

Grondenrechten van Inheemsen 

De derde fout is het ontbreken van een wettelijke regeling voor de grondenrechten van Inheemsen en tribale Afro-Surinamers. In Suriname doen ze nu al bijna twintig jaar hetzelfde met de oorspronkelijke bewoners (Inheemsen) wat de witten hebben gedaan met de zwarte Zuid-Afrikanen: minachten. In 2007 heeft het inter-Amerikaans mensenrechtenhof Suriname veroordeeld tot het wettelijk regelen van deze grondenrechten op hun traditionele woongebieden. Het hof heeft in zijn vonnis helder en duidelijk de grote lijnen aangegeven hoe bedoelde regeling eruit moet zien. Suriname moet bijvoorbeeld ervoor zorgen dat er een rechtspersoonlijkheid bezittende belangenorganisatie voor inheemsen en tribalen komt. Maar noch president Venetiaan noch justitie minister Santokhi heeft serieus werk gemaakt van het regelen van deze en andere grondenrechten van onder andere inheemsen, de oorspronkelijke bewoners van Suriname.

Ik heb beiden herhaaldelijk gewezen op de ernstige spirituele gevolgen als zij ook deze derde moreel-spirituele doodzonde niet zouden herstellen. Beiden hebben inmiddels de prijs betaald. En Suriname zal het ook in de toekomst niet redden als komende regeringen blijven weigeren om het onrecht te herstellen c.q. te corrigeren.

Tot slot. Karma en spiritualiteit doen niet aan politiek. Het goede wordt altijd beloond en het foute wordt altijd bestraft.

Over Owen Venloo

Mr. Owen Venloo is wetgevingsjurist staats- en bestuursrecht. Verder was hij Ombudsman en oud hoofdbestuurslid van de PvdA. Hij mengt zich regelmatig in het publieke debat, onder meer over het Surinaamse diasporabeleid en sociaal-economische vraagstukken. 

Zeggen ziet de context, maar mist de kern

Door Stuart Kensenhuis

In het programma Welingelichte Kringen van Radio ABC verdedigt politicoloog Giwani Zeggen assembleelid Cedric van Samson tegen de kritiek op de uitspraak “Nooit meer een vrouw als president”. Tegelijkertijd valt Zeggen de media en de parlementariërs aan die Van Samson wél van discriminatie beschuldigden, onder wie de vrouwelijke DNA-leden die uit protest de vergadering verlieten, toen Van Samson weigerde excuses aan te bieden. “In ons parlement zitten kennelijk gecertificeerde en ongecertificeerde analfabeten”, beweert Zeggen bovendien. 

Stuart Kensenhuis  
© De Balie/Jan Boeve

Zeggens commentaar tijdens de uitzending gaat niet in de eerste plaats over parlementsvoorzitter Ashwin Adhin, ook al wekt de kop ‘Zeggen hard over Adhin: ‘Niet geschikt als eerste onder de gelijken’, een andere indruk. Het gaat vooral over de rehabilitatie van Van Samson. Adhin, Starnieuws, journalisten en parlementariërs worden door Zeggen vervolgens aangewezen als degenen die de uitspraak verkeerd zouden hebben weergegeven of politiek zouden hebben misbruikt.

Volgens mij ziet Zeggen een deel van de context, maar trekt daaruit een verkeerde conclusie over Van Samson. Bovendien maakt hij een ernstige denkfout. Daarom is het belangrijk zijn beweringen inhoudelijk te toetsen. Hij beroept zich tijdens dat interview herhaaldelijk op “eerlijkheid” en “oprechtheid” en beschuldigt hele beroepsgroepen van misleiding. Wie zulke zware oordelen uitspreekt, moet zelf nauwkeurig omgaan met woorden, context en bewijs.

Protest in de Nationale Assemblee
(Fotomontage  © Stuart Kensenhuis)

Ernstige denkfout

Zeggen maakt zich in zijn overhaaste beoordeling op Radio ABC schuldig aan een ernstige denkfout. Hieronder leg ik graag uit waarom.

Zijn verwijzing naar “gecertificeerde en ongecertificeerde analfabeten” is een belediging aan het adres van parlementariërs. Daarmee treft zijn kritiek ook de vrouwelijke parlementariërs die zich beledigd voelden en uit protest de DNA-vergadering verlieten. Hij noemt hen niet noodzakelijk allemaal afzonderlijk, maar zijn kwalificaties raken wel hun oordeel, hun protest en hun integriteit. Zeggen verwijt anderen gebrek aan  intellectuele eerlijkheid, maar gebruikt zelf een kleinerend etiket dat niets bewijst over de kwaliteit van hun argumenten. “Analfabeet” in deze context is een persoonlijke aanval. Daarmee past Zeggen de fatsoensnorm die hij aan anderen oplegt niet consequent op zichzelf toe

De vrouwelijke parlementariërs die de zaal verlieten, reageerden namelijk niet uitsluitend op een krantenkop of een radiofragment. Hun protest volgde op de letterlijke uitspraken van Van Samson én op zijn weigering om excuses aan te bieden. Hun bezwaar was niet dat een president geen kritiek mocht krijgen. Hun bezwaar was dat Van Samson die kritiek verbond aan het vrouw-zijn van de president en daaruit concludeerde dat Suriname geen vrouw meer als president zou moeten kiezen. Zeggen behandelt hun protest echter niet als een zelfstandige politieke beoordeling, maar als bewijs dat zij de context niet begrijpen of zich door anderen zouden hebben laten misleiden. 

'Zeggen valt de intelligentie en

 integriteit van  parlementariërs aan in plaats 

van hun argumenten te weerleggen'

Daaruit ontstaat een ongelijke maatstaf. Van Samson krijgt van Zeggen het voordeel van de twijfel: hij zou slechts gelijke verantwoordelijkheid hebben bedoeld. De vrouwelijke parlementariërs krijgen datzelfde voordeel niet. Hun protest wordt niet opgevat als een legitieme reactie op de strekking van Van Samsons woorden, maar als bewijs van onbegrip, politieke misleiding of intellectuele oneerlijkheid.

De denkfout van Zeggen bestaat daardoor uit meerdere onderdelen. 

1. Ad hominem: Zeggen valt de intelligentie en integriteit van parlementariërs aan in plaats van hun argumenten te weerleggen.
2. Ongelijke maatstaf: Van Samson wordt beoordeeld op zijn beweerde bedoeling, terwijl de vrouwelijke parlementariërs worden beoordeeld op de ongunstigste interpretatie van hun protest.
3. Verkeerde voorstelling van hun bezwaar: hun protest ging niet simpelweg over een los radiofragment, maar over de letterlijke uitspraak, de gendergerichte strekking ervan en de weigering om excuses aan te bieden.
4. Verschuiving van de bewijslast: Zeggen beweert dat de parlementariërs de context niet begrijpen, maar hij moet zelf aantonen waarom zijn uitleg van Van Samsons woorden klopt.

        Een interpretatie is geen citaat

Zeggen zegt uitdrukkelijk dat hij Van Samson bewust andersom weergeeft. Van Samson zei:

“Daarom moeten we nooit meer een vrouw hebben als president. Nooit meer moeten we deze vergissing maken.”

Zeggen maakt daarvan:  Als wij geen kritiek mogen hebben op een mannelijke president omdat hij een man is, moeten wij nooit meer op een man stemmen als president. Daarmee wil zeggen volgens zijn eigen bewering de essentie van Van Samsons betoog weergeven.

Maar een interpretatie is geen citaat. En een bewuste omkering is niet hetzelfde als een verduidelijking. Van Samson sprak over vrouwen als categorie. Zeggen spreekt over gelijke politieke kritiek in het algemeen. Van Samson formuleerde een uitsluiting. Zeggen maakt daarvan een hypothetische waarschuwing tegen ongelijke behandeling van mannen. Dat zijn verschillende uitspraken met een verschillende strekking. Wie dat verschil niet duidelijk maakt, helpt de luisteraar niet om de uitspraak te begrijpen, maar stuurt naar een gunstiger interpretatie.

Zeggen mag betogen dat Van Samson iets anders bedoelde dan hij zei. Maar dan moet hij dat als interpretatie formuleren. Zoiets als: “Mijn indruk is dat Van Samson bedoelde…” Zeggen presenteert zijn omkering echter als de essentie en zegt daarna: “Dat is wat hij heeft bedoeld.” Daarmee schuift hij van analyse naar verdediging en is het absoluut geen neutrale parafrase. 

De extra context (kritiek op Starnieuws)

Zeggen heeft een punt wanneer hij stelt dat een citaat volledig en zorgvuldig moet worden weergegeven. Hij wijst erop dat Starnieuws volgens hem een passage niet heeft opgenomen.

“En daarom moeten we nooit meer een vrouw hebben als president. Nooit meer moeten we deze vergissing maken. Van mannen verwachten we verantwoordelijkheid. Mannen worden aansprakelijk gesteld. Dat verwachten we van een man.”

Het volledige citaat zou echter moeten zijn:

““En daarom moeten we nooit meer een vrouw hebben als president. Nooit meer moeten we deze vergissing maken. Van mannen verwachten we verantwoordelijkheid. Mannen worden aansprakelijk gesteld. Dat verwachten we van een man. Maar bij een vrouw hebben we vaker, wat zielig hoor (tje poti), misschien wist ze het niet, we moeten niet zo met haar doen, ze is een vrouw,”

'Een selectie uit een citaat is niet

 automatisch contextomy'

Volgens mij richtte de analyse van Starnieuws zich op de volgorde waarin Van Samson zijn uitspraken deed: eerst sprak hij de algemene uitspraak over vrouwen uit, waarna Frans Pinas hem onderbrak met de kwalificatie: "Het is discriminerend naar vrouwen toe wat jij nu zegt."

De ontbrekende passage op Starnieuws maakt Van Samsons uitspraak dus niet onschadelijk. Integendeel, ze maakt zijn redenering explicieter. Volgens Van Samson worden mannen op verantwoordelijkheid aangesproken, terwijl vrouwen eerder worden beschermd of ontzien. Daarom zou Suriname, volgens hem, geen vrouw meer als president moeten hebben.

De volledige context laat dus niet zien dat hij uitsluitend zei: “Beoordeel de president op haar daden.” Zij laat zien dat hij ongevraagd een tegenstelling tussen mannen en vrouwen construeerde en daaruit een algemene conclusie over vrouwelijke presidenten trok

Kritiek op de andere media

Zeggen verwijt journalisten dat zij aan “contextomy” doen. Dat verwijt is te stellig. Hij kan vaststellen dat een medium een passage niet heeft opgenomen, maar hij kan daaruit niet zonder meer afleiden dat de journalist de betekenis bewust heeft verdraaid.

Bovendien is een selectie uit een citaat niet automatisch contextomy, zoals Zeggen in de uitzending beweerde. Daarvan is pas sprake wanneer de weggelaten tekst de betekenis wezenlijk omkeert. Dat is ‘nergens’ overtuigend gebeurd. De extra passage in het citaat op Starnieuws, waar Zeggen tijdens de uitzending op wees, verklaart de uitspraak, maar neemt de discriminerende strekking van Van Samson niet weg.

Verder weet Zeggen niet welke journalisten het volledige interview hebben beluisterd. Het is dus niet gerechtvaardigd om hen collectief van contextverdraaiing of misleiding te beschuldigen.

Voor Frans Pinas geldt dat nog sterker. HIj was de interviewer op Radio Stanvaste en hoorde de uitspraak van Van Samson rechtstreeks. Hij reageerde al tijdens het gesprek en niet achteraf op basis van een krantenartikel of een ander radiofragment. Pinas kan zich vergissen in zijn beoordeling, maar hem impliciet beschuldigen van contextomy is weinig overtuigend, omdat hij het interview zelf heeft afgenomen en die verfoeilijke uitspraak van Van Samson heeft gehoord, beoordeeld en direct afgewezen. 

Eindconclusie

Zeggen heeft gelijk dat uitspraken zorgvuldig en in hun relevante context moeten worden weergegeven. Maar hij trekt daaruit een verkeerde conclusie. De aanvullende passage neemt de discriminerende strekking van Van Samsons woorden niet weg; zij maakt juist duidelijker hoe hij een tegenstelling tussen mannen en vrouwen construeerde en daaruit concludeerde dat Suriname geen vrouw meer als president zou moeten hebben.

Ook zijn aanval op andere media is onvoldoende onderbouwd. Een onvolledig citaat is niet automatisch contextomy, en Zeggen kan niet zonder bewijs aannemen dat journalisten bewust hebben misleid. Frans Pinas was bovendien de interviewer zelf en reageerde rechtstreeks en duidelijk afwijzend op wat Van Samson zei.

Zeggen beoordeelt Van Samson op diens beweerde bedoeling, maar schrijft parlementariërs en media af als onwetend, misleid of intellectueel oneerlijk. Met zijn persoonlijke aanvallen en ongelijke maatstaf maakt hij zelf de denkfout die hij anderen verwijt. Zijn commentaar is daardoor geen evenwichtige analyse, maar vooral een foute verdediging van Van Samson en een ongerechtvaardigde veroordeling van diens critici. 

Klik op de link voor de video 

'Zeggen hard over Adhin: 'Niet geschikt als eerste onder de gelijken' - ABC

 https://youtu.be/fUhTWT2opm8?si=k7f0blddkl_p5qB4

DE GROTE OPDRACHT VAN FRANK KANHAI

 Door Stuart Kensenhuis

Frank Kanhai zet zich met zijn wandelevenementen al bijna 13 jaar in tegen overgewicht, diabetes en hoge bloeddruk - zowel in Nederland als in Suriname. “In onze gemeenschappen zijn dat serieuze problemen”, zegt hij.

Frank Kanhai

Begin december 2024 zat hij met partijleider en gemeenteraadslid Richard de Mos - van de lokale politieke beweging Hart voor Den Haag - op een bankje aan de Van Sommelsdijckstraat in Paramaribo. De Mos was voor het eerst in Suriname voor een handelsmissie, terwijl Frank naar zijn geboorteland was gereisd om zijn wandelactiviteiten te promoten. Daarnaast wilde hij een bankje doneren aan de gemeenschap als symbool van liefde voor zijn overleden moeder, Christine Rampiari Kanhai. Op dat bankje spraken ze onder meer over het gemis van hun mama’s – die van De Mos was namelijk ook overleden. “Het was een indringend en emotioneel gesprek over het leven”, vertelt Frank. “Eigenlijk raakten we er toen van overtuigd dat we elkaar in onze missies zouden steunen.”

De grote opdracht is aan de ene kant: meer mensen letterlijk in beweging krijgen en hun gezondheid bevorderen. Aan de andere kant: de Haagse gemeenteraadsverkiezingen van 18 maart 2026 winnen – met zo’n ruime meerderheid dat de andere partijen niet meer om hen heen kunnen. Onlangs werd Frank namelijk door De Mos benoemd tot wandelambassadeur van Hart voor Den Haag. Bovendien kreeg hij plek 22 op de lijst van verkiesbare personen. 

Richard de Mos (l) en Frank Kanhai      (® Tjetan Kartaram)

Van alle Surinaams-Nederlandse kandidaten is hij misschien wel de enige die drie keer is onderscheiden voor zijn onbaatzuchtige inzet om burgers in de Surinaamse en de Nederlandse gemeenschap in beweging te krijgen en hun gezondheid te bevorderen. In 2019 werd hij door het college van Burgemeester en wethouders geëerd met een Haagse Stadspeld. Vijf jaar later werd hij door koning Willem-Alexander onderscheiden als lid in de Orde van Oranje-Nassau. Bovendien werd hij in dezelfde periode door de Surinaamse regering gedecoreerd als lid in de Ere-Orde van de Gele Ster.

De noodzaak van Frank Kanhai’s intrede in de politiek werd op 10 februari nogmaals benadrukt door een bericht op NOS.nl. Bijna 400.000 Nederlanders hebben ongemerkt diabetes type 2. Dit blijkt uit een onderzoek van het Nederlands Cohorten Consortium, een samenwerking van verschillende universiteiten en instellingen. ‘Die ziekte wordt vaak een sluipmoordenaar genoemd, omdat hij langzaam toeslaat zonder duidelijke klachten. De klachten die je wel hebt zijn meestal heel vaag. Een gezonde leefstijl helpt. Meer bewegen, gezonder eten’, staat er in het artikel. Als het in Nederland al zo nijpend is, hoe erg moet het dan wel niet in Suriname zijn?

“Ik hoop dat de mensen mij het gunnen.”

Als wandelcoach heeft Frank ervaren hoe het bewegen mensen verbindt en gesprekken op gang brengt over wat echt telt: gezondheid, leefbaarheid, veiligheid, problemen oplossen en samenleven. “Die energie wil ik meenemen naar de gemeenteraad”, zegt hij. In dit verband zal hij vanuit het beleid onder meer inzetten op meer ruimte voor voetgangers, veilige wandelroutes, leefbare en schone wijken, goede verlichting en kort struikgewas voor meer zicht en een groter veiligheidsgevoel, vooral voor vrouwen en ouderen. Daarnaast wil hij zich ook inzetten op de bestrijding van eenzaamheid en een gezondheidspact tussen Den Haag en Paramaribo, met de bevordering van gezondheid als gemeenschappelijk doel, ook voor mensen met een fysieke of visuele beperking. Later zou de samenwerking uitgebreid kunnen worden met andere steden, ook in andere landen, waardoor de impact en de mogelijkheden effectief veel groter worden. “Ik hoop dat de mensen mij het gunnen”, zegt Frank bescheiden. 

Klik op de link voor het NOS-artikel van 10 februari 2026: (Diabetes Fonds: 400.000 mensen hebben diabetes zonder het te weten). 

https://nos.nl/artikel/2601689-diabetes-fonds-400-000-mensen-hebben-diabetes-zonder-het-te-weten